Minęło już dziewięć miesięcy od publikacji ostatniego podsumowania dotyczącego AROSa. Czy oznacza to, że przez ten czas wokół systemu panowała cisza? Wręcz przeciwnie — działo się tak dużo, że zwyczajnie brakowało czasu na przygotowywanie kolejnych wpisów :) Mam jednak nadzieję, że od teraz podsumowania będą pojawiać się znacznie regularniej.
Aktualny stan systemu i dystrybucji
Obecnie bazą rozwoju jest system ABIv11 20250418-1 wraz z wydanym w lutym 2026 Update 3. Trzecia aktualizacja przyniosła ogromną liczbę usprawnień: poprawki błędów, aktualizacje sterowników oraz wiele zmian zwiększających stabilność i funkcjonalność systemu. Lista nowości jest naprawdę imponująca, dlatego zainteresowanym polecam zapoznanie się z oficjalnym release notes.
Na bazie najnowszego systemu ukazała się również dystrybucja AROS One 1.3. To obecnie najbardziej kompletna i dopracowana wersja AROSa — zawiera ogromną ilość dostępnego oprogramowania i została skonfigurowana w sposób przyjazny dla użytkownika. Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z AROSem, właśnie od AROS One najlepiej zacząć.
AROS One 1.3 dostępny jest w kilku wariantach:
- obraz ISO DVD do nagrania na płytę: https://drive.google.com/file/d/1JytESCUh-h1wWahZCJmuzmAQ4IgLHFwK/view?usp=sharing
- obraz IMG do przygotowania bootowalnego pendrive’a np. programem Rufus: https://drive.google.com/file/d/1sWOJT7nvFheNUAIr0xhtsK9FroieMGSY/view?usp=sharing
- wersja AROS Portable: https://arosnews.github.io/aros-portable
AROS Portable pozwala uruchomić system bezpośrednio z pendrive’a dzięki wykorzystaniu wirtualizacji. Oznacza to, że AROSa można uruchomić praktycznie na każdym nowoczesnym komputerze PC — nawet takim, którego sprzęt nie jest natywnie obsługiwany przez system.
Drugą dystrybucją opartą na najnowszym AROSie jest wydane przeze mnie AROS.games. Projekt ten wyróżnia się kilkoma założeniami:
- minimalistycznym podejściem — bez próby instalowania „wszystkiego”
- retro stylistyką mocniej nawiązującą do klasycznej Amigi
- ukierunkowaniem na retro granie, emulatory i gry
AROS.games
Obecnie AROS.games dostępny jest wyłącznie w wersji AROS Portable, jednak w przyszłości planowane jest również wydanie obrazu ISO przeznaczonego do instalacji na natywnym sprzęcie. System można pobrać ze strony: https://aros.games
Przejście na 64-bit
Zapowiadane od dawna przejście AROSa na architekturę 64-bitową stało się faktem. Wspomniane wyżej dystrybucje bazują już na 64-bitowej wersji systemu — ABIv11. Co ważne, większość najważniejszego i najczęściej używanego oprogramowania została już przeportowana na nową architekturę.
Pewnym problemem pozostaje nadal brak 64-bitowej wersji Hollywood. Na szczęście sytuację uratował Deadwood, publikując emulator EMUv0, który umożliwia uruchamianie aplikacji 32-bitowych na 64-bitowym systemie. Testy pokazują, że większość programów napisanych w Hollywood działa w ten sposób bez większych problemów.
Oprogramowanie
Tym razem nie będzie klasycznego przeglądu nowości z AROS Archives — przez ostatnie dziewięć miesięcy pojawiło się ich po prostu zbyt wiele. Warto jednak wspomnieć o kilku najważniejszych projektach.
Szczególnie mocno rozwinęła się scena emulatorów. Oprócz wspomnianego wcześniej EMUv0 dostępne są dziś m.in.:
- RetroArch
- FBNeo
- VICE
- DOSBox
- ScummVM
Dla wielu użytkowników najważniejszą nowością pozostaje jednak Amiberry, który pozwala uruchamiać oprogramowanie klasycznej Amigi na 64-bitowym AROSie i robi to znacznie lepiej niż wcześniejszy JanusUAE działający na starszych wersjach systemu.
Wśród innych ciekawych nowości warto wymienić nową wersję edytora VIM oraz prawdziwy hit ostatnich tygodni — Directory Opus 5.
Rozwój systemu
Wystarczy spojrzeć na aktywność w głównym repozytorium AROS Development Team na GitHubie, aby zauważyć, że rozwój systemu nie tylko nie zwalnia, ale wręcz wyraźnie przyspiesza. Co równie ważne, do projektu dołączają nowi deweloperzy, a część dawnych programistów wraca do aktywnego rozwoju systemu.
Osoby lubiące testować nowinki znajdą na forum AROS World eksperymentalne buildy z obsługą USB3 oraz testowe sterowniki dla nowych kart Nvidia.
Wsparcie dla twórców
AROS od zawsze pozostaje systemem darmowym i rozwijanym przez społeczność. Jeśli jednak chcesz docenić pracę deweloperów, możesz wesprzeć ich finansowo:
Kalamatee
PayPal: kalamatee@gmail.com
Ko-Fi: https://ko-fi.com/kalamatee
Deadwood
https://www.paypal.com/paypalme/4deadwood
Rozwój oprogramowania wspomagany AI
Temat sztucznej inteligencji od miesięcy budzi ogromne emocje, ale trudno nie zauważyć, że AI staje się także świetnym wsparciem w tworzeniu i portowaniu oprogramowania dla AROSa.
Deadwood przygotował specjalne starter packi ułatwiające rozpoczęcie pracy z programowaniem wspomaganym AI dla AROSa. Szczegóły można znaleźć w dedykowanym wątku na forum.
Sam również coraz częściej korzystam z OpenCode i mogę potwierdzić, że jest to narzędzie potrafiące ogromnie przyspieszyć pracę. Co ciekawe, do tworzenia prostych aplikacji nie jest dziś nawet potrzebna zaawansowana wiedza programistyczna — świetnie pokazują to publikowane ostatnio materiały wideo i przykłady nowych projektów.
Mam nadzieję, że już od przyszłego miesiąca uda się wrócić do regularnych podsumowań. Tymczasem pobierajcie najnowsze wersje systemu, testujcie nowe oprogramowanie i wykorzystujcie AI do tworzenia kolejnych produkcji dla AROSa :)